Người bệnh uống thuốc vài tháng, hết đau, xét nghiệm acid uric về mức bình thường rồi tự ngừng vì nghĩ đã khỏi. Nhưng hết cơn gout không đồng nghĩa tinh thể urat trong khớp đã được loại bỏ. Cách dùng thuốc hạ acid uric lâu dài cần dựa trên chỉ định, mục tiêu xét nghiệm và theo dõi của bác sĩ; không phải ai cũng cần dùng thuốc suốt đời.
Hết cơn đau không có nghĩa gout đã được kiểm soát
Gout là bệnh do tinh thể urat tích tụ trong khớp và mô. Cơn đau có thể lắng xuống trước khi tinh thể monosodium urate được loại bỏ; vì vậy, thuốc giảm viêm giúp cắt cơn không đồng nghĩa với thuốc kiểm soát nguyên nhân tích tụ urat.
Hai nhóm thuốc có mục đích khác nhau:
| Nhóm thuốc | Ví dụ | Mục tiêu chính |
|---|---|---|
| Điều trị cơn gout cấp | Colchicine, thuốc kháng viêm không steroid (NSAID), corticosteroid | Giảm đau và viêm trong cơn cấp theo chỉ định |
| Hạ acid uric lâu dài | Allopurinol, febuxostat và thuốc hạ urat khác khi phù hợp | Giảm urat máu để tinh thể dần hòa tan, hạn chế cơn tái phát và tổn thương khớp |
Không nên tự dùng corticosteroid hoặc kéo dài thuốc điều trị gout cấp để thay thế kế hoạch kiểm soát urat. Thuốc hạ urat cũng không phải thuốc giảm đau tức thời. Khi nồng độ urat được duy trì dưới mục tiêu, tinh thể có thể giảm dần theo thời gian, nhưng tốc độ đáp ứng khác nhau giữa mỗi người.
Theo khuyến cáo của ACR 2020, điều trị hạ urat thường được khuyến nghị khi có hạt tophi, tổn thương khớp do gout hoặc các cơn gout tái phát thường xuyên. Sau một cơn đầu tiên, một số yếu tố như bệnh thận mạn giai đoạn từ 3 trở lên, acid uric rất cao hoặc sỏi thận có thể khiến bác sĩ cân nhắc điều trị. NICE NG219 cũng hướng dẫn thảo luận điều trị hạ urat, đặc biệt với gout tái phát hoặc có biến chứng. Tăng acid uric máu không triệu chứng không mặc nhiên đồng nghĩa phải dùng thuốc.
Dùng thuốc thế nào và theo dõi ra sao?
Điều trị lâu dài thường áp dụng nguyên tắc hạ urat đến mục tiêu: đa số người bệnh gout đang điều trị hướng tới acid uric dưới 360 µmol/L (6 mg/dL). NICE cân nhắc mục tiêu dưới 300 µmol/L (5 mg/dL) ở một số người có tophi, viêm khớp gout mạn hoặc cơn tiếp diễn thường xuyên.
| Bước | Việc cần làm | Điểm cần lưu ý |
|---|---|---|
| 1. Đánh giá | Bác sĩ xem xét cơn gout, tophi, bệnh thận, thuốc đang dùng và xét nghiệm | Không chỉ dựa vào một kết quả acid uric đơn lẻ |
| 2. Khởi trị | Bắt đầu liều thấp thuốc hạ urat phù hợp, chẳng hạn allopurinol hoặc febuxostat khi có chỉ định | Lựa chọn thuốc cần tính đến chức năng thận, tương tác và nguy cơ tim mạch |
| 3. Tăng liều | Điều chỉnh dần theo acid uric, khả năng dung nạp và đánh giá của bác sĩ | Không tự tăng, giảm hoặc đổi thuốc |
| 4. Theo dõi | Kiểm tra acid uric định kỳ, chức năng thận và xét nghiệm an toàn phù hợp với thuốc | Kế hoạch theo dõi được cá thể hóa |
| 5. Duy trì | Tiếp tục kế hoạch đạt mục tiêu; trao đổi trước khi muốn ngừng | Mức acid uric bình thường khi đang uống thuốc không tự chứng minh bệnh đã hết |
Khi mới khởi trị hoặc tăng liều thuốc hạ urat, cơn gout cấp có thể xuất hiện do thay đổi nồng độ urat và sự dịch chuyển tinh thể. Bác sĩ có thể cân nhắc thuốc chống viêm dự phòng trong giai đoạn này; ACR thường đề nghị dự phòng 3–6 tháng, tùy tình trạng và khả năng dung nạp. Nếu đang dùng thuốc hạ urat ổn định mà lên cơn, không tự ngừng thuốc; cần hỏi bác sĩ cách xử trí cơn cấp.
Allopurinol hiếm khi có thể gây phản ứng da nghiêm trọng. Nếu phát ban kèm phồng rộp, loét niêm mạc, sưng mặt hoặc dấu hiệu dị ứng nặng, hãy ngừng thuốc và đi cấp cứu ngay. Trước và trong điều trị, bác sĩ cần đánh giá chức năng thận, thuốc dùng kèm và các nguy cơ liên quan để lựa chọn, theo dõi phù hợp.
Quy trình hỗ trợ tại Dieutrigut gồm tự đánh giá gout trực tuyến miễn phí trong khoảng 3–5 phút, đặt lịch khám trực tiếp với ThS.BS Hoàng Quân khi cần, xây dựng kế hoạch hạ urat cá nhân hóa và theo dõi định kỳ. Công cụ tự đánh giá giúp nhận diện ban đầu, không thay thế chẩn đoán. Người bệnh cũng có thể tìm hiểu cách đọc kết quả xét nghiệm acid uric máu để biết thêm về cách diễn giải chỉ số; mục tiêu điều trị cần được bác sĩ xác định theo tình trạng cụ thể.
Câu hỏi thường gặp
Acid uric bình thường rồi có được ngừng thuốc không?
Không nên tự ngừng. Kết quả bình thường có thể là nhờ thuốc đang kiểm soát urat, chứ không khẳng định tinh thể đã được loại bỏ hoàn toàn. Bác sĩ sẽ cân nhắc tiền sử cơn gout, tophi, tổn thương khớp, xét nghiệm và nguy cơ tái phát trước khi thay đổi kế hoạch. Không có một thời điểm ngừng chung cho tất cả.
Hết đau sáu tháng hoặc quên thuốc vài ngày thì làm gì?
Hết đau sáu tháng không chứng minh gout đã khỏi. Nếu quên vài ngày, hãy làm theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ; không uống gấp đôi liều để bù. Dùng allopurinol hay febuxostat lâu dài không mặc nhiên gây hại thận, nhưng cần theo dõi và chọn thuốc phù hợp. Trao đổi với bác sĩ trước khi ngừng hoặc đổi thuốc.
Tác giả: ThS.BS Hoàng Quân, chuyên môn Nội thần kinh, khám và quản lý đau mạn tính
Nguồn hướng dẫn: ACR 2020 về quản lý gout · NICE NG219: Gout—diagnosis and management
Hết đau không đồng nghĩa với hết bệnh. Mục tiêu là vừa xử trí cơn đau, vừa kiểm soát urat để giảm nguy cơ tái phát và tổn thương lâu dài. Quyết định điều trị cần cá thể hóa; nếu cần được đánh giá và xây dựng kế hoạch phù hợp, người bệnh có thể liên hệ Y Khoa Hoàng Quân để đặt lịch khám.
